Kinh nghiệm của Ấn Độ trong việc quản lí và phát triển ngân hàng số

Kinh nghiệm của Ấn Độ trong việc quản lí và phát triển ngân hàng số

25/01/2018 08:50

Trong những năm qua, Chính phủ Ấn Độ đã ban hành nhiều chính sách để cải cách hệ thống thanh toán, từng bước tăng cường sự tiện ích và bảo mật nhằm thu hút người dân sử dụng các dịch vụ ngân hàng, hạn chế trao đổi tiền mặt và thúc đẩy thanh toán điện tử. Định hướng phát triển số hóa nói chung và ngân hàng số nói riêng cũng là một trong những mục tiêu mà Việt Nam đang theo đuổi dù thực tế chưa triển khai được nhiều. Do vậy việc tiếp thu và học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước, có nhiều đặc điểm tương đồng với Việt Nam như Ấn Độ là điều hết sức cần thiết. Những bước đi tiêu biểu nhằm đón đầu xu hướng của Ấn Độ thời gian qua trong lĩnh vực số hóa có thể kể tới như việc thành lập Công ty Thanh toán Quốc gia (NPCI), cung cấp mã số định danh công dân (Aadhaar), phát triển ví điện tử dựa trên cổng thanh toán hợp nhất UPI,…

Thành lập Công ty thanh toán Quốc gia (NPCI)

Ngân hàng trung ương (RBI) cùng với Hiệp hội Ngân hàng (IBA) của Ấn Độ đã thúc đẩy thành lập Công ty Thanh toán Quốc gia (NPCI) với vai trò là cơ quan chủ quản trong việc vận hành các hệ thống thanh toán bán lẻ tại Ấn Độ. Đi vào hoạt động đầu năm 2009 theo cơ chế phi lợi nhuận, NPCI đã tiếp quản Hệ thống chuyển mạch tài chính quốc gia (NFS) từ Viện nghiên cứu và phát triển công nghệ ngân hàng (IDRBT). NPCI được kì vọng sẽ đem lại sự chuẩn hóa trong hoạt động thanh toán bán lẻ, đồng thời mở rộng và phát triển thêm các sản phẩm mới nhằm đem lại tiện ích lớn nhất cho khách hàng.

NPCI đã xúc tiến thiết lập Hệ thống thanh toán tức thời IMPS, ra mắt vào năm 2010 để dần thay thế các hệ thống thanh toán cũ của Ấn Độ như NEFT và RTGS. Thay vì chỉ thực hiện các giao dịch trong giờ làm việc như trước, IMPS có thể xử lý giao dịch tức thì, hoạt động liên tục 24/7, đảm bảo an toàn, chi phí thấp, dễ dàng tiếp cận qua nhiều kênh khác nhau như Mobile, Internet, ATM và có thể xác nhận giao dịch bằng tin nhắn SMS. 

Ra mắt Giao diện thanh toán hợp nhất (UPI)

Giao diện thanh toán hợp nhất (UPI) là hệ thống thanh toán số được thiết lập bởi NPCI vào tháng 08/2016 với mục tiêu đơn giản hóa các giao dịch chuyển tiền liên ngân hàng trên nền tảng ứng dụng di động. UPI cho phép tích hợp các tài khoản ngân hàng trên cùng một ví điện tử, từ đó gia tăng tiện ích cho khách hàng. Virtual address trên app di động giúp khách hàng thay thế và bảo mật các thông tin cá nhân như số thẻ, số tài khoản. Sử dụng UPI, khách hàng có thể chuyển tiền 24/7, liên tục trong 365 ngày chỉ thông qua chiếc điện thoại thông minh, giúp các hoạt động thanh toán được thực hiện một cách dễ dàng và nhiều tiện ích đi kèm khác. 

Khởi động nền tảng thanh toán BHIM Aadhaar dựa trên cơ sở dữ liệu dân cư

Tháng 5/2017, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cũng đã khởi động nền tảng BHIM Aadhaar – một hệ thống thanh toán dựa trên công nghệ sinh trắc học, cho phép người sử dụng chuyển tiền qua scan dấu vân tay. BHIM (Bharat Interface for Money) là một giao diện được khởi xướng bởi Thủ tướng Modi từ ba tháng trước đó như là một giải pháp hàng đầu cho lĩnh vực thanh toán điện tử. Aadhaar là một dãy 12 chữ số duy nhất được cung cấp bởi Cơ quan định danh quốc gia Ấn Độ (UIDAI) cho mỗi công dân, nhằm lưu trữ và định danh dựa trên các dữ liệu sinh trắc và nhân khẩu học cơ bản của mỗi người. Được khởi động từ tháng 1/2009, Aadhaar là hệ thống ID sinh trắc học lớn nhất thế giới với dữ liệu của 1,19 tỷ người đến thời điểm 30/11/2017, đại diện cho 99% người trưởng thành Ấn Độ từ đủ 18 tuổi trở lên. Aadhaar được kết nối với các hệ thống thanh toán số, các tài khoản ngân hàng nhằm tạo sự tiện lợi trong giao dịch, tăng cường tính bảo mật và cũng là một phần trong nỗ lực thúc đẩy tài chính toàn diện của Chính phủ Ấn Độ.  

Chưa dừng lại ở đó, Aadhaar còn được dùng để chia sẻ thông tin số hóa. Năm 2016, India Stack ra đời như là một trong những dự án đầy tham vọng và gây tranh cãi nhất khi cho phép lưu trữ và chia sẻ dữ liệu cá nhân tập trung, gồm địa chỉ, sao kê ngân hàng, hồ sơ y tế, tờ khai thuế,…Sử dụng giao diện lập trình ứng dụng API, quét vân tay hoặc mống mắt có sẵn trên Aadhaar, bất cứ ai cũng có thể mở tài khoản tài khoản ngân hàng hay chia sẻ hồ sơ y tế nhanh chóng. Đây là cơ sở dữ liệu hiện đại giúp Ấn Độ giải quyết bài toán ba không: Không hiện diện, không tiền mặt và không giấy tờ. 

Dự án số hóa nhận diện séc ngân hàng CTS

Khởi động năm 2010, một dự án số hóa đáng chú ý khác của Ấn Độ là CTS (Cheque Truncation System) nhằm xác nhận séc một cách nhanh chóng. CTS đặt nền tảng trên hệ thống lưu trữ thông tin tài khoản dựa trên hình ảnh – nơi ảnh chụp séc thanh toán và dữ liệu nhận diện bằng mực in từ tính (MICR) được ghi lại ở ngân hàng thu hộ và truyền dữ liệu điện tử tới ngân hàng phát hành. “Cheque truncation” nghĩa là chấm dứt việc chuyển séc dạng vật chất giữa các ngân hàng!

Cùng với các chính sách thiết lập hạ tầng kĩ thuật cho thanh toán điện tử, Chính phủ Ấn Đô cũng ban hành nhiều cơ chế khuyến khích khác như giảm thuế 2% cho thu nhập được thanh toán điện tử thay vì chi trả trực tiếp, có hiệu lực từ 01/04/2017; chuyển tiền từ thiện, chi mua sắm tài sản và các khoản chi hoạt động khác vượt quá một mức nhất định cần phải có chứng từ thanh toán điện tử thì mới được khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp, có hiệu lực từ 01/04/2018. Đồng thời Chính phủ Ấn Độ còn cấm tuyệt đối việc trao đổi tiền mặt giữa các cá nhân có giá trị từ 300.000 rupee trở lên trong một ngày/một giao dịch/tổng giá trị các giao dịch liên quan đến một sự kiện kinh tế,…

Bên cạnh đó, vào tháng 11/2016, Thủ tướng Narendra Modi bất ngờ tuyên bố hủy bỏ giá trị pháp lý của hai tờ tiền có mệnh giá cao nhất tại Ấn Độ là 500 và 1.000 rupee. Đây được xem là một quyết định táo bạo và đầy quyết tâm của Chính phủ Ấn Độ trong cuộc chiến chống tham nhũng và tiền giả, là một nỗ lực nhằm khuyến khích người dân mở tài khoản tại ngân hàng cũng như hạn chế sử dụng tiền mặt trong thanh toán.

Với các bước đi mạnh mẽ đó, Ấn Độ đang từng bước đặt những viên gạch đầu tiên trên con đường tiến tới kỉ nguyên số, đón đầu cuộc Cách mạng công nghệ 4.0, hiện thực hóa chương trình mục tiêu về xã hội số hóa và kinh tế tri thức mà Ấn Độ đang theo đuổi. Ở Việt Nam, với những Live Bank của TPbank, Timo của VPbank, Ví Việt của LienVietPostBank,… lĩnh vực ngân hàng số cũng đang dần được định hình một cách rõ rệt bởi đây là xu thế tất yếu của tương lai. Những kinh nghiệm và sáng kiến của Ấn Độ thời gian qua là bài học quý báu mà các ngân hàng Việt Nam có thể tham khảo nhằm kì vọng một xã hội số hóa, hạn chế việc sử dụng tiền mặt, phòng ngừa các hoạt động phi pháp, tăng cường tính minh bạch và khuyến khích các giao dịch điện tử như định hướng mà Chính phủ đã đề ra.

LPB Research

 

Kinh nghiệm của Ấn Độ trong việc quản lí và phát triển ngân hàng số

Trong những năm qua, Chính phủ Ấn Độ đã ban hành nhiều chính sách để cải cách hệ thống thanh toán, từng bước tăng cường sự tiện ích và bảo mật nhằm thu hút người dân sử dụng các dịch vụ ngân hàng, hạn chế trao đổi tiền mặt và thúc đẩy thanh toán điện tử. Định hướng phát triển số hóa nói chung và ngân hàng số nói riêng cũng là một trong những mục tiêu mà Việt Nam đang theo đuổi dù thực tế chưa triển khai được nhiều. Do vậy việc tiếp thu và học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước, có nhiều đặc điểm tương đồng với Việt Nam như Ấn Độ là điều hết sức cần thiết. Những bước đi tiêu biểu nhằm đón đầu xu hướng của Ấn Độ thời gian qua trong lĩnh vực số hóa có thể kể tới như việc thành lập Công ty Thanh toán Quốc gia (NPCI), cung cấp mã số định danh công dân (Aadhaar), phát triển ví điện tử dựa trên cổng thanh toán hợp nhất UPI,…

Thành lập Công ty thanh toán Quốc gia (NPCI)

Ngân hàng trung ương (RBI) cùng với Hiệp hội Ngân hàng (IBA) của Ấn Độ đã thúc đẩy thành lập Công ty Thanh toán Quốc gia (NPCI) với vai trò là cơ quan chủ quản trong việc vận hành các hệ thống thanh toán bán lẻ tại Ấn Độ. Đi vào hoạt động đầu năm 2009 theo cơ chế phi lợi nhuận, NPCI đã tiếp quản Hệ thống chuyển mạch tài chính quốc gia (NFS) từ Viện nghiên cứu và phát triển công nghệ ngân hàng (IDRBT). NPCI được kì vọng sẽ đem lại sự chuẩn hóa trong hoạt động thanh toán bán lẻ, đồng thời mở rộng và phát triển thêm các sản phẩm mới nhằm đem lại tiện ích lớn nhất cho khách hàng.

NPCI đã xúc tiến thiết lập Hệ thống thanh toán tức thời IMPS, ra mắt vào năm 2010 để dần thay thế các hệ thống thanh toán cũ của Ấn Độ như NEFT và RTGS. Thay vì chỉ thực hiện các giao dịch trong giờ làm việc như trước, IMPS có thể xử lý giao dịch tức thì, hoạt động liên tục 24/7, đảm bảo an toàn, chi phí thấp, dễ dàng tiếp cận qua nhiều kênh khác nhau như Mobile, Internet, ATM và có thể xác nhận giao dịch bằng tin nhắn SMS. 

Ra mắt Giao diện thanh toán hợp nhất (UPI)

Giao diện thanh toán hợp nhất (UPI) là hệ thống thanh toán số được thiết lập bởi NPCI vào tháng 08/2016 với mục tiêu đơn giản hóa các giao dịch chuyển tiền liên ngân hàng trên nền tảng ứng dụng di động. UPI cho phép tích hợp các tài khoản ngân hàng trên cùng một ví điện tử, từ đó gia tăng tiện ích cho khách hàng. Virtual address trên app di động giúp khách hàng thay thế và bảo mật các thông tin cá nhân như số thẻ, số tài khoản. Sử dụng UPI, khách hàng có thể chuyển tiền 24/7, liên tục trong 365 ngày chỉ thông qua chiếc điện thoại thông minh, giúp các hoạt động thanh toán được thực hiện một cách dễ dàng và nhiều tiện ích đi kèm khác. 

Khởi động nền tảng thanh toán BHIM Aadhaar dựa trên cơ sở dữ liệu dân cư

Tháng 5/2017, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cũng đã khởi động nền tảng BHIM Aadhaar – một hệ thống thanh toán dựa trên công nghệ sinh trắc học, cho phép người sử dụng chuyển tiền qua scan dấu vân tay. BHIM (Bharat Interface for Money) là một giao diện được khởi xướng bởi Thủ tướng Modi từ ba tháng trước đó như là một giải pháp hàng đầu cho lĩnh vực thanh toán điện tử. Aadhaar là một dãy 12 chữ số duy nhất được cung cấp bởi Cơ quan định danh quốc gia Ấn Độ (UIDAI) cho mỗi công dân, nhằm lưu trữ và định danh dựa trên các dữ liệu sinh trắc và nhân khẩu học cơ bản của mỗi người. Được khởi động từ tháng 1/2009, Aadhaar là hệ thống ID sinh trắc học lớn nhất thế giới với dữ liệu của 1,19 tỷ người đến thời điểm 30/11/2017, đại diện cho 99% người trưởng thành Ấn Độ từ đủ 18 tuổi trở lên. Aadhaar được kết nối với các hệ thống thanh toán số, các tài khoản ngân hàng nhằm tạo sự tiện lợi trong giao dịch, tăng cường tính bảo mật và cũng là một phần trong nỗ lực thúc đẩy tài chính toàn diện của Chính phủ Ấn Độ.  

Chưa dừng lại ở đó, Aadhaar còn được dùng để chia sẻ thông tin số hóa. Năm 2016, India Stack ra đời như là một trong những dự án đầy tham vọng và gây tranh cãi nhất khi cho phép lưu trữ và chia sẻ dữ liệu cá nhân tập trung, gồm địa chỉ, sao kê ngân hàng, hồ sơ y tế, tờ khai thuế,…Sử dụng giao diện lập trình ứng dụng API, quét vân tay hoặc mống mắt có sẵn trên Aadhaar, bất cứ ai cũng có thể mở tài khoản tài khoản ngân hàng hay chia sẻ hồ sơ y tế nhanh chóng. Đây là cơ sở dữ liệu hiện đại giúp Ấn Độ giải quyết bài toán ba không: Không hiện diện, không tiền mặt và không giấy tờ. 

Dự án số hóa nhận diện séc ngân hàng CTS

Khởi động năm 2010, một dự án số hóa đáng chú ý khác của Ấn Độ là CTS (Cheque Truncation System) nhằm xác nhận séc một cách nhanh chóng. CTS đặt nền tảng trên hệ thống lưu trữ thông tin tài khoản dựa trên hình ảnh – nơi ảnh chụp séc thanh toán và dữ liệu nhận diện bằng mực in từ tính (MICR) được ghi lại ở ngân hàng thu hộ và truyền dữ liệu điện tử tới ngân hàng phát hành. “Cheque truncation” nghĩa là chấm dứt việc chuyển séc dạng vật chất giữa các ngân hàng!

Cùng với các chính sách thiết lập hạ tầng kĩ thuật cho thanh toán điện tử, Chính phủ Ấn Đô cũng ban hành nhiều cơ chế khuyến khích khác như giảm thuế 2% cho thu nhập được thanh toán điện tử thay vì chi trả trực tiếp, có hiệu lực từ 01/04/2017; chuyển tiền từ thiện, chi mua sắm tài sản và các khoản chi hoạt động khác vượt quá một mức nhất định cần phải có chứng từ thanh toán điện tử thì mới được khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp, có hiệu lực từ 01/04/2018. Đồng thời Chính phủ Ấn Độ còn cấm tuyệt đối việc trao đổi tiền mặt giữa các cá nhân có giá trị từ 300.000 rupee trở lên trong một ngày/một giao dịch/tổng giá trị các giao dịch liên quan đến một sự kiện kinh tế,…

Bên cạnh đó, vào tháng 11/2016, Thủ tướng Narendra Modi bất ngờ tuyên bố hủy bỏ giá trị pháp lý của hai tờ tiền có mệnh giá cao nhất tại Ấn Độ là 500 và 1.000 rupee. Đây được xem là một quyết định táo bạo và đầy quyết tâm của Chính phủ Ấn Độ trong cuộc chiến chống tham nhũng và tiền giả, là một nỗ lực nhằm khuyến khích người dân mở tài khoản tại ngân hàng cũng như hạn chế sử dụng tiền mặt trong thanh toán.

Với các bước đi mạnh mẽ đó, Ấn Độ đang từng bước đặt những viên gạch đầu tiên trên con đường tiến tới kỉ nguyên số, đón đầu cuộc Cách mạng công nghệ 4.0, hiện thực hóa chương trình mục tiêu về xã hội số hóa và kinh tế tri thức mà Ấn Độ đang theo đuổi. Ở Việt Nam, với những Live Bank của TPbank, Timo của VPbank, Ví Việt của LienVietPostBank,… lĩnh vực ngân hàng số cũng đang dần được định hình một cách rõ rệt bởi đây là xu thế tất yếu của tương lai. Những kinh nghiệm và sáng kiến của Ấn Độ thời gian qua là bài học quý báu mà các ngân hàng Việt Nam có thể tham khảo nhằm kì vọng một xã hội số hóa, hạn chế việc sử dụng tiền mặt, phòng ngừa các hoạt động phi pháp, tăng cường tính minh bạch và khuyến khích các giao dịch điện tử như định hướng mà Chính phủ đã đề ra.

LPB Research

 

Tin khác

Viết bình luận