Kinh tế thế giới 2019 phải đối mặt với những nguy cơ nào?

Kinh tế thế giới 2019 phải đối mặt với những nguy cơ nào?

18/01/2019 13:55

Năm 2019 vấn đề lớn nhất của kinh tế thế giới không phải là cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung mà là nguy cơ lớn đến từ (i) việc tăng lãi suất liên tục của nhiều NHTW trên thế giới, (ii) sự gia tăng của các hệ tư tưởng chống toàn cầu hoá, (iii) những cuộc bầu cử tại châu Âu năm tới có thể dẫn đến những rủi ro lớn xuyên suốt thị trường châu Âu khi lục địa này phải đối mặt với sự tan rã và (iv) tăng trưởng tại châu Á chậm lại góp phần tăng thêm sự bi quan cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ có nguy cơ đối mặt với một cuộc suy thoái.

Nhiều người cho rằng các cuộc khủng hoảng tài chính lớn sẽ xảy ra theo chu kỳ 10 năm. Năm 2018 được tin là một năm sẽ tuân theo những tiền lệ đáng lo ngại trước đây, như cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997/98 và khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Nhưng năm 2018 kết thúc mà không có sự khủng hoảng lớn nào, thậm chí trong bối cảnh những sự sụt giảm mạnh trên thị trường chứng khoán toàn cầu. Tuy nhiên, trong năm 2019, với việc thanh khoản toàn cầu tiếp tục bị thắt chặt hơn và những bất ổn kéo dài trong nền kinh tế thế giới, không có gì đảm bảo rằng chúng ta sẽ tránh được việc đối mặt với một cuộc khủng hoảng với quy mô lớn.

Đầu tiên, chúng ta sẽ điểm qua một vài sự kiện kinh tế trên thế giới năm 2018.

Tại Mỹ, năm 2018 là một năm đáng nhớ khi các “chính sách kinh tế Donald Trump” chính thức được thực thi, cụ thể chính sách liên quan trực tiếp đến việc leo thang căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc. Thêm vào đó, chính quyền Trump cũng có những động thái thay đổi vai trò nền kinh tế của mình đối với kinh tế toàn cầu, khi nước Mỹ đặt mình là một thành viên trong hệ thống kinh tế quốc tế, thay vì là một nhà lãnh đạo với cương vị bảo hộ hệ thống thương mại quốc tế. Do vậy, trong trường hợp xảy cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, sẽ không thể đảm bảo rằng chính phủ Hoa Kỳ sẽ gánh vác trách nhiệm trong việc giải quyết nó, trừ khi nền kinh tế Hoa Kỳ là tâm điểm của cuộc khủng hoảng như năm 2008. Điều này cũng cho thấy năm 2018, nhiều quốc gia đã có những thay đổi trong việc hợp tác thương mại quốc tế, thay vì dựa vào hệ thống kinh tế đang tồn tại. Cụ thể, hội nhập kinh tế khu vực đang được xem như một trong những lựa chọn thay thế tốt nhất khi vắng dần sự hiện diện của các nền kinh tế phát triển (Hiệp định CPTPP/ TPP-11 chính thức có hiệu lực ngày 30/12/2018, thoả thuận hợp tác kinh tế giữa Nhật Bản và Châu Âu có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2019, hay Quan hệ đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đang trong tiến trình hoàn thành,…).

Tại châu Âu, với việc hoàn thành thoả thuận Brexit năm 2019 đang dấy lên những hoài nghi xung quanh những tác động phụ của Brexit tới hội nhập kinh tế trong khu vực châu Âu, sự gia tăng của chủ nghĩa dân tộc, khủng hoảng nợ công cũng đang là những vấn đề nóng tại nhiều quốc gia châu Âu.

Khu vực Đông Á, hội nhập kinh tế khu vực Đông Á vẫn được xem như một câu chuyện trong tương lai xa. Tỷ lệ giao thương thương mại và giao dịch tài chính bên trong khu vực ASEAN+3 (bao gồm 10 thành viên ASEAN và 3 nền kinh tế Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc) đang có những dấu hiệu gia tăng; và quan hệ kinh tế giữa các quốc gia trong khu vực đang hội nhập sâu hơn trong năm 2018.

Biểu đồ: Tăng trưởng kinh tế toàn cầu, 1980 – 2022

Nguồn: IMF

Nhìn chung, những hoài nghi về thế giới sẽ chứng kiến một cuộc khủng hoảng kinh tế mỗi một thập kỷ đã không còn, tuy nhiên, năm 2019 cũng đang đặt ra những viễn cảnh bi quan đối với nền kinh tế toàn cầu.

Vấn đề lớn nhất cho nền kinh tế toàn cầu năm 2019 sẽ không phải là cuộc chiến tranh thương mại Mỹ-Trung khi khả năng cao nó sẽ sớm được giải quyết trên bàn đàm phán giữa Mỹ và Trung Quốc trong nửa đầu năm 2019. Thay vào đó, vấn đề đáng lưu tâm nhất đó là sự sụp đổ hàng loạt của hệ thống các doanh nghiệp, gây ra những khủng hoảng trong hệ thống ngân hàng tại các quốc gia mới nổi do phụ thuộc nhiều vào dòng vốn nước ngoài, khi lãi suất tăng sẽ chấm dứt chu kỳ dòng tiền dồi dào “easy money” bơm vào nền kinh tế từ những ngân hàng trung ương trong những năm gần đây. Cụ thể, dòng tiền “easy money” được bơm mạnh vào thị trường, sẽ tạo một lực đẩy mạnh cho cả phía cung và phía cầu của kinh tế toàn cầu lên những mức cao hơn, đưa tăng trưởng kinh tế toàn cầu tiến dần lên đỉnh tăng trưởng thịnh vượng trong một chu kỳ kinh tế.

Bảng : Lãi suất điều hành tại một số quốc gia năm 2018

Nguồn: LPBResearch tổng hợp

Tuy nhiên, trong giai đoạn gần đây, tăng trưởng kinh tế toàn cầu đã bắt đầu có dấu hiệu suy thoái. Các ngân hàng trung ương tăng lãi suất, dòng tiền “easy money” đang dần thu hẹp lại, viễn cảnh nguồn cung và cầu giảm tốc đang dần hiện hữu. Nói một cách khác, chi tiêu tiêu dùng thắt chặt có thể ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động kinh doanh, dẫn đến làn sóng sụp đổ của những doanh nghiệp. Một ví dụ cụ thể trong giai đoạn 2008-2009, một thời gian rất ngắn sau khi FED tăng lãi suất và nền kinh tế Mỹ chìm sâu vào suy thoái. Số doanh nghiệp đóng cửa lên tới 6.000 doanh nghiệp trong một quý và 157 ngân hàng phá sản.

Năm 2019 vấn đề lớn nhất của kinh tế thế giới không phải là cuộc chiến tranh thương mại Mỹ- Trung mà là nguy cơ lớn đến từ (i) việc tăng lãi suất liên tục của nhiều NHTW trên thế giới, (ii) sự gia tăng của các hệ tư tưởng chống toàn cầu hoá, (iii) những cuộc bầu cử tại châu Âu năm tới có thể dẫn đến những rủi ro lớn xuyên suốt thị trường châu Âu khi lục địa này phải đối mặt với sự tan rã và (iv) tăng trưởng tại châu Á chậm lại góp phần tăng thêm sự bi quan cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ có nguy cơ đối mặt với một cuộc suy thoái.

LPB Research tổng hợp

Kinh tế thế giới 2019 phải đối mặt với những nguy cơ nào?

Năm 2019 vấn đề lớn nhất của kinh tế thế giới không phải là cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung mà là nguy cơ lớn đến từ (i) việc tăng lãi suất liên tục của nhiều NHTW trên thế giới, (ii) sự gia tăng của các hệ tư tưởng chống toàn cầu hoá, (iii) những cuộc bầu cử tại châu Âu năm tới có thể dẫn đến những rủi ro lớn xuyên suốt thị trường châu Âu khi lục địa này phải đối mặt với sự tan rã và (iv) tăng trưởng tại châu Á chậm lại góp phần tăng thêm sự bi quan cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ có nguy cơ đối mặt với một cuộc suy thoái.

Nhiều người cho rằng các cuộc khủng hoảng tài chính lớn sẽ xảy ra theo chu kỳ 10 năm. Năm 2018 được tin là một năm sẽ tuân theo những tiền lệ đáng lo ngại trước đây, như cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997/98 và khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Nhưng năm 2018 kết thúc mà không có sự khủng hoảng lớn nào, thậm chí trong bối cảnh những sự sụt giảm mạnh trên thị trường chứng khoán toàn cầu. Tuy nhiên, trong năm 2019, với việc thanh khoản toàn cầu tiếp tục bị thắt chặt hơn và những bất ổn kéo dài trong nền kinh tế thế giới, không có gì đảm bảo rằng chúng ta sẽ tránh được việc đối mặt với một cuộc khủng hoảng với quy mô lớn.

Đầu tiên, chúng ta sẽ điểm qua một vài sự kiện kinh tế trên thế giới năm 2018.

Tại Mỹ, năm 2018 là một năm đáng nhớ khi các “chính sách kinh tế Donald Trump” chính thức được thực thi, cụ thể chính sách liên quan trực tiếp đến việc leo thang căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc. Thêm vào đó, chính quyền Trump cũng có những động thái thay đổi vai trò nền kinh tế của mình đối với kinh tế toàn cầu, khi nước Mỹ đặt mình là một thành viên trong hệ thống kinh tế quốc tế, thay vì là một nhà lãnh đạo với cương vị bảo hộ hệ thống thương mại quốc tế. Do vậy, trong trường hợp xảy cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, sẽ không thể đảm bảo rằng chính phủ Hoa Kỳ sẽ gánh vác trách nhiệm trong việc giải quyết nó, trừ khi nền kinh tế Hoa Kỳ là tâm điểm của cuộc khủng hoảng như năm 2008. Điều này cũng cho thấy năm 2018, nhiều quốc gia đã có những thay đổi trong việc hợp tác thương mại quốc tế, thay vì dựa vào hệ thống kinh tế đang tồn tại. Cụ thể, hội nhập kinh tế khu vực đang được xem như một trong những lựa chọn thay thế tốt nhất khi vắng dần sự hiện diện của các nền kinh tế phát triển (Hiệp định CPTPP/ TPP-11 chính thức có hiệu lực ngày 30/12/2018, thoả thuận hợp tác kinh tế giữa Nhật Bản và Châu Âu có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2019, hay Quan hệ đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đang trong tiến trình hoàn thành,…).

Tại châu Âu, với việc hoàn thành thoả thuận Brexit năm 2019 đang dấy lên những hoài nghi xung quanh những tác động phụ của Brexit tới hội nhập kinh tế trong khu vực châu Âu, sự gia tăng của chủ nghĩa dân tộc, khủng hoảng nợ công cũng đang là những vấn đề nóng tại nhiều quốc gia châu Âu.

Khu vực Đông Á, hội nhập kinh tế khu vực Đông Á vẫn được xem như một câu chuyện trong tương lai xa. Tỷ lệ giao thương thương mại và giao dịch tài chính bên trong khu vực ASEAN+3 (bao gồm 10 thành viên ASEAN và 3 nền kinh tế Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc) đang có những dấu hiệu gia tăng; và quan hệ kinh tế giữa các quốc gia trong khu vực đang hội nhập sâu hơn trong năm 2018.

Biểu đồ: Tăng trưởng kinh tế toàn cầu, 1980 – 2022

Nguồn: IMF

Nhìn chung, những hoài nghi về thế giới sẽ chứng kiến một cuộc khủng hoảng kinh tế mỗi một thập kỷ đã không còn, tuy nhiên, năm 2019 cũng đang đặt ra những viễn cảnh bi quan đối với nền kinh tế toàn cầu.

Vấn đề lớn nhất cho nền kinh tế toàn cầu năm 2019 sẽ không phải là cuộc chiến tranh thương mại Mỹ-Trung khi khả năng cao nó sẽ sớm được giải quyết trên bàn đàm phán giữa Mỹ và Trung Quốc trong nửa đầu năm 2019. Thay vào đó, vấn đề đáng lưu tâm nhất đó là sự sụp đổ hàng loạt của hệ thống các doanh nghiệp, gây ra những khủng hoảng trong hệ thống ngân hàng tại các quốc gia mới nổi do phụ thuộc nhiều vào dòng vốn nước ngoài, khi lãi suất tăng sẽ chấm dứt chu kỳ dòng tiền dồi dào “easy money” bơm vào nền kinh tế từ những ngân hàng trung ương trong những năm gần đây. Cụ thể, dòng tiền “easy money” được bơm mạnh vào thị trường, sẽ tạo một lực đẩy mạnh cho cả phía cung và phía cầu của kinh tế toàn cầu lên những mức cao hơn, đưa tăng trưởng kinh tế toàn cầu tiến dần lên đỉnh tăng trưởng thịnh vượng trong một chu kỳ kinh tế.

Bảng : Lãi suất điều hành tại một số quốc gia năm 2018

Nguồn: LPBResearch tổng hợp

Tuy nhiên, trong giai đoạn gần đây, tăng trưởng kinh tế toàn cầu đã bắt đầu có dấu hiệu suy thoái. Các ngân hàng trung ương tăng lãi suất, dòng tiền “easy money” đang dần thu hẹp lại, viễn cảnh nguồn cung và cầu giảm tốc đang dần hiện hữu. Nói một cách khác, chi tiêu tiêu dùng thắt chặt có thể ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động kinh doanh, dẫn đến làn sóng sụp đổ của những doanh nghiệp. Một ví dụ cụ thể trong giai đoạn 2008-2009, một thời gian rất ngắn sau khi FED tăng lãi suất và nền kinh tế Mỹ chìm sâu vào suy thoái. Số doanh nghiệp đóng cửa lên tới 6.000 doanh nghiệp trong một quý và 157 ngân hàng phá sản.

Năm 2019 vấn đề lớn nhất của kinh tế thế giới không phải là cuộc chiến tranh thương mại Mỹ- Trung mà là nguy cơ lớn đến từ (i) việc tăng lãi suất liên tục của nhiều NHTW trên thế giới, (ii) sự gia tăng của các hệ tư tưởng chống toàn cầu hoá, (iii) những cuộc bầu cử tại châu Âu năm tới có thể dẫn đến những rủi ro lớn xuyên suốt thị trường châu Âu khi lục địa này phải đối mặt với sự tan rã và (iv) tăng trưởng tại châu Á chậm lại góp phần tăng thêm sự bi quan cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ có nguy cơ đối mặt với một cuộc suy thoái.

LPB Research tổng hợp

Tin khác

Viết bình luận