Tài chính tiêu dùng: Tiềm năng tăng trưởng nhìn từ mức độ tiếp cận tín dụng thấp

Tài chính tiêu dùng: Tiềm năng tăng trưởng nhìn từ mức độ tiếp cận tín dụng thấp

23/10/2017 17:36

Trong những năm gần đây, tài chính tiêu dùng là một trong những lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ở Việt Nam, dư địa phát triển ngành này vẫn còn rất lớn do mức độ tiếp cận tín dụng của người dân đặc biệt qua kênh ngân hàng còn thấp.

Tổng quy mô tín dụng tiêu dùng hiện đạt mức 960 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ trọng khoảng 15,7% tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống trong đó nhóm công ty tài chính tiêu dùng có tốc độ tăng dư nợ tín dụng tiêu dùng cao nhất trong 3 năm gần đây, bình quân khoảng 44% với quy mô dư nợ đạt khoảng 74 nghìn tỷ đồng chiếm 7,7% tổng dư nợ tiêu dùng của hệ thống các TCTD.

Dư nợ tín dụng tiêu dùng của các TCTD

Mặc dù vậy nhiều chuyên gia cho rằng đây vẫn là thời điểm vàng để thị trường tài chính tiêu dùng phát triển. TS. Nguyễn Thị Hiền, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng, NHNN tại Hội nghị Quốc tế về Tài chính Tiêu dùng ở Việt Nam do StoxPlus tổ chức ngày 19/10/2017 tại Hà Nội cho rằng tăng trưởng ngành này đang có yếu tố hỗ trợ tích cực khi thu nhập bình quân của người Việt Nam dự kiến tăng lên 50 triệu đồng/người/năm. Thói quen cũng đang thay đổi, nhất là ở nhóm đối tượng là giới trẻ từ chủ yếu tiết kiệm sang đi vay để mua sắm nhu cầu thiết yếu.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc McKinsey &  Company, ông Reet Chaudhuri nhận định dư địa phát triển ngành tài chính tiêu dùng vẫn còn lớn, đến từ các kênh cho vay không chính thức như các khoản vay gia đình, bạn bè. Cùng đó, Chính phủ cũng đang đưa ra chính sách như nhà ở giá rẻ, nhà ở cho người có thu nhập thấp cũng sẽ kích cầu tích cực các khoản vay người tiêu dùng tiếp cận. McKinsey & Company kỳ vọng các khoản vay bán lẻ sẽ tăng trưởng 25-30% trong 5 năm tới.

Tuy nhiên, mặc dù thị trường vẫn còn rất tiềm năng vì mức thâm nhập thị trường còn thấp và số lượng người chưa sử dụng dịch vụ ngân hàng ở Việt Nam là đáng kể, nhưng còn tồn tại nhiều thách thức.

Ngoài các vấn đề liên quan đến lãi suất, một lượng lớn người dân vay vốn qua các hình thức khác, có thể là qua các cửa hiệu cầm đồ, tín dụng đen, vay người thân... Theo số liệu của WorldBank, mức độ tiếp cận tín dụng của người dân Việt Nam qua khảo sát các khoản vay trong một năm là 46,84% nhưng tỷ lệ người dân có các khoản vay tại tổ chức tài chính chỉ là 18,45%.

Ông Đỗ Hoàng Phong, Tổng giám đốc Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) cho biết độ phủ thông tin tín dụng hiện nay chiếm khoảng 35% dân số Việt Nam, trong đó riêng nhóm trên 15 tuổi chiếm tới 60%. Thông tin tín dụng cá nhân này có được là nhờ thông tin của các tổ chức tín dụng khi thực hiện các khoản vay đã đẩy lên hệ thống của CIC. Riêng 5 công ty tài chính lớn nhất (Home Credit, FE Credit, HD Saison, Prudential,...) đã đẩy lên hệ thống thông tin của 14,3 triệu khách hàng cá nhân.

Tuy nhiên, về mức độ tiếp cận tín dụng của người dân, cũng có sự khác biệt giữa các nhóm phụ nữ/nam giới, người lớn tuổi/ trẻ tuổi, thu nhập cao/thấp đặc biệt là tín dụng qua kênh ngân hàng. Tỷ lệ phụ nữ có khoản vay cao hơn 3,5 điểm phần trăm so với nam giới. Cùng đó, phụ nữ vay tiền qua kênh ngân hàng chiếm 21,33%, cao gấp 1,4 lần so với tỷ lệ nam giới vay tiền qua kênh ngân hàng. Tỷ lệ tiếp cận tín dụng qua kênh ngân hàng chính thức của người trẻ tuổi chỉ chỉ hơn 3%, trên tổng số 44% người trẻ có khoản vay. Tỷ lệ tiếp cận khoản vay của người lớn tuổi cao hơn (23,02%).

Mức độ tiếp cận tín dụng của người dân

Về cơ cấu độ tuổi, xét riêng vay tín dụng tiêu dùng tại các tổ chức tài chính, độ tuổi đi vay nhiều nhất là nhóm từ 31-40 tuổi. Đây cũng là nhóm tuổi vay nhiều nhất qua ngân hàng thương mại. Trong khi đó, tại kênh cho vay tín dụng tiêu dùng qua công ty tài chính, nhóm người đi vay có độ tuổi từ 18-30 tuổi lại chiếm tới gần 60%, còn nhóm 31-40 tuổi chỉ chiếm gần 30% số khách hàng.

Xét về mức thu nhập khách hàng, nhóm khách hàng đi vay tiêu dùng qua công ty tiêu dùng chủ yếu có mức thu nhập từ 5-10 triệu chiếm tới 65%. Đây cũng là nhóm chiếm tỷ trọng nhiều nhất trong cơ cấu vay tiêu dùng hiện nay.

Các khoản vay chủ yếu có giá trị từ 100-500 triệu đồng/món, chủ yếu qua ngân hàng thương mại. Bởi theo quy định hiện nay, dư nợ cho vay tiêu dùng đối với một khách hàng tại công ty tài chính đó không vượt quá 100 triệu đồng. Cùng đó, tổng giá trị các khoản vay dưới 10 triệu đồng hoặc từ 10-50 triệu đồng/món cũng chiếm tỷ trọng lớn.

Về mục đích sử dụng vốn vay, quá nửa các khoản vay tiêu dùng được sử dụng để tài trợ cho việc mua, sửa chữa nhà ở. Mục đích vay để mua sắm hàng hóa tiêu dùng lâu bền hiện chiếm tỷ trọng 24%. Đồ điện tử hay phương tiện giao thông cũng là các mặt hàng ưa thích được mua bằng nguồn tiền vay tiêu dùng.

Ngoài ra theo các chuyên gia, hiện nay các tổ chức tín dụng vẫn chưa khai thác tiềm năng ở khu vực nông thôn. Người dân tại các khu vực này vẫn chưa thực sự tiếp cận hệ thống tài chính cho thấy tiềm năng của thị trường tài chính tiêu dùng tại Việt Nam còn rất lớn.

LPB Research tổng hợp từ NDH và Tri thức trẻ

Tài chính tiêu dùng: Tiềm năng tăng trưởng nhìn từ mức độ tiếp cận tín dụng thấp

Trong những năm gần đây, tài chính tiêu dùng là một trong những lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ở Việt Nam, dư địa phát triển ngành này vẫn còn rất lớn do mức độ tiếp cận tín dụng của người dân đặc biệt qua kênh ngân hàng còn thấp.

Tổng quy mô tín dụng tiêu dùng hiện đạt mức 960 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ trọng khoảng 15,7% tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống trong đó nhóm công ty tài chính tiêu dùng có tốc độ tăng dư nợ tín dụng tiêu dùng cao nhất trong 3 năm gần đây, bình quân khoảng 44% với quy mô dư nợ đạt khoảng 74 nghìn tỷ đồng chiếm 7,7% tổng dư nợ tiêu dùng của hệ thống các TCTD.

Dư nợ tín dụng tiêu dùng của các TCTD

Mặc dù vậy nhiều chuyên gia cho rằng đây vẫn là thời điểm vàng để thị trường tài chính tiêu dùng phát triển. TS. Nguyễn Thị Hiền, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng, NHNN tại Hội nghị Quốc tế về Tài chính Tiêu dùng ở Việt Nam do StoxPlus tổ chức ngày 19/10/2017 tại Hà Nội cho rằng tăng trưởng ngành này đang có yếu tố hỗ trợ tích cực khi thu nhập bình quân của người Việt Nam dự kiến tăng lên 50 triệu đồng/người/năm. Thói quen cũng đang thay đổi, nhất là ở nhóm đối tượng là giới trẻ từ chủ yếu tiết kiệm sang đi vay để mua sắm nhu cầu thiết yếu.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc McKinsey &  Company, ông Reet Chaudhuri nhận định dư địa phát triển ngành tài chính tiêu dùng vẫn còn lớn, đến từ các kênh cho vay không chính thức như các khoản vay gia đình, bạn bè. Cùng đó, Chính phủ cũng đang đưa ra chính sách như nhà ở giá rẻ, nhà ở cho người có thu nhập thấp cũng sẽ kích cầu tích cực các khoản vay người tiêu dùng tiếp cận. McKinsey & Company kỳ vọng các khoản vay bán lẻ sẽ tăng trưởng 25-30% trong 5 năm tới.

Tuy nhiên, mặc dù thị trường vẫn còn rất tiềm năng vì mức thâm nhập thị trường còn thấp và số lượng người chưa sử dụng dịch vụ ngân hàng ở Việt Nam là đáng kể, nhưng còn tồn tại nhiều thách thức.

Ngoài các vấn đề liên quan đến lãi suất, một lượng lớn người dân vay vốn qua các hình thức khác, có thể là qua các cửa hiệu cầm đồ, tín dụng đen, vay người thân... Theo số liệu của WorldBank, mức độ tiếp cận tín dụng của người dân Việt Nam qua khảo sát các khoản vay trong một năm là 46,84% nhưng tỷ lệ người dân có các khoản vay tại tổ chức tài chính chỉ là 18,45%.

Ông Đỗ Hoàng Phong, Tổng giám đốc Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) cho biết độ phủ thông tin tín dụng hiện nay chiếm khoảng 35% dân số Việt Nam, trong đó riêng nhóm trên 15 tuổi chiếm tới 60%. Thông tin tín dụng cá nhân này có được là nhờ thông tin của các tổ chức tín dụng khi thực hiện các khoản vay đã đẩy lên hệ thống của CIC. Riêng 5 công ty tài chính lớn nhất (Home Credit, FE Credit, HD Saison, Prudential,...) đã đẩy lên hệ thống thông tin của 14,3 triệu khách hàng cá nhân.

Tuy nhiên, về mức độ tiếp cận tín dụng của người dân, cũng có sự khác biệt giữa các nhóm phụ nữ/nam giới, người lớn tuổi/ trẻ tuổi, thu nhập cao/thấp đặc biệt là tín dụng qua kênh ngân hàng. Tỷ lệ phụ nữ có khoản vay cao hơn 3,5 điểm phần trăm so với nam giới. Cùng đó, phụ nữ vay tiền qua kênh ngân hàng chiếm 21,33%, cao gấp 1,4 lần so với tỷ lệ nam giới vay tiền qua kênh ngân hàng. Tỷ lệ tiếp cận tín dụng qua kênh ngân hàng chính thức của người trẻ tuổi chỉ chỉ hơn 3%, trên tổng số 44% người trẻ có khoản vay. Tỷ lệ tiếp cận khoản vay của người lớn tuổi cao hơn (23,02%).

Mức độ tiếp cận tín dụng của người dân

Về cơ cấu độ tuổi, xét riêng vay tín dụng tiêu dùng tại các tổ chức tài chính, độ tuổi đi vay nhiều nhất là nhóm từ 31-40 tuổi. Đây cũng là nhóm tuổi vay nhiều nhất qua ngân hàng thương mại. Trong khi đó, tại kênh cho vay tín dụng tiêu dùng qua công ty tài chính, nhóm người đi vay có độ tuổi từ 18-30 tuổi lại chiếm tới gần 60%, còn nhóm 31-40 tuổi chỉ chiếm gần 30% số khách hàng.

Xét về mức thu nhập khách hàng, nhóm khách hàng đi vay tiêu dùng qua công ty tiêu dùng chủ yếu có mức thu nhập từ 5-10 triệu chiếm tới 65%. Đây cũng là nhóm chiếm tỷ trọng nhiều nhất trong cơ cấu vay tiêu dùng hiện nay.

Các khoản vay chủ yếu có giá trị từ 100-500 triệu đồng/món, chủ yếu qua ngân hàng thương mại. Bởi theo quy định hiện nay, dư nợ cho vay tiêu dùng đối với một khách hàng tại công ty tài chính đó không vượt quá 100 triệu đồng. Cùng đó, tổng giá trị các khoản vay dưới 10 triệu đồng hoặc từ 10-50 triệu đồng/món cũng chiếm tỷ trọng lớn.

Về mục đích sử dụng vốn vay, quá nửa các khoản vay tiêu dùng được sử dụng để tài trợ cho việc mua, sửa chữa nhà ở. Mục đích vay để mua sắm hàng hóa tiêu dùng lâu bền hiện chiếm tỷ trọng 24%. Đồ điện tử hay phương tiện giao thông cũng là các mặt hàng ưa thích được mua bằng nguồn tiền vay tiêu dùng.

Ngoài ra theo các chuyên gia, hiện nay các tổ chức tín dụng vẫn chưa khai thác tiềm năng ở khu vực nông thôn. Người dân tại các khu vực này vẫn chưa thực sự tiếp cận hệ thống tài chính cho thấy tiềm năng của thị trường tài chính tiêu dùng tại Việt Nam còn rất lớn.

LPB Research tổng hợp từ NDH và Tri thức trẻ

Tin khác

Viết bình luận